วันที่ 24 พฤษภาคมของทุกปี ถือเป็นวันตระหนักรู้ถึงการมีตัวตนของคนแพนเซ็กชวลและแพนโรแมนติก (Pansexual and Panromantic Visibility Day หรือ Pan Visibility Day) เพื่อส่งเสริมและตระหนักรู้ถึงตัวตนของพวกเขา เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง และเพื่อเปิดพื้นที่ให้พวกเขาได้มีพื้นที่ในสังคมมากขึ้น
ในทุกวันนี้ ก็มีการสร้าง stigma หรือ การตีตราคนที่นิยามตัวเองว่าเป็นแพนอยู่ตลอดเวลา บ้างก็มีการส่งต่อชุดความคิดผิดๆ ที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับพวกเขาเลยด้วยซ้ำ บ้างก็ลบเลือนอัตลักษณ์หรือสิ่งที่พวกเขาเป็นอยู่ตลอดเวลา การที่มีวัน Pan Visibility Day หรือ วันตระหนักรู้แห่งการมีตัวตนของชาวแพน จึงเป็นอีกหนึ่งวันที่จะช่วยเรียกร้องและสร้างการตระหนักรู้ให้กับทุกคนเกี่ยวกับชาวแพนกันให้มากขึ้น และส่งต่อความเข้าใจของกลุ่มคนเพศหลากหลายไปพร้อมๆ กัน
ชวนทำความรู้จัก Pansexuality และ Panromanticism คืออะไร?
แพนเซ็กชวล (pansexual) คือ คำอธิบายเพศวิถี (sexual orientation) ของกลุ่มคนที่มีแรงดึงดูดทางเพศ (sexual attraction) ต่อคนอื่นโดยที่ไม่ได้คำนึงถึงเพศสภาพ (gender identity) ของอีกฝ่ายว่าจะเป็นชาย หญิง นอนไบนารี่ (non-binary) เจนเดอร์เควียร์ (genderqueer) หรือเพศหลากหลายอื่นๆ
ในขณะที่ แพนโรแมนติก (panromantic) คือ คำอธิบายแรงดึงดูดทางจิตใจ (romantic attraction) ของกลุ่มคนที่มีความรู้สึกในเชิงโรแมนติกต่อคนอื่นโดยที่ไม่ได้คำนึงถึงเพศสภาพของอีกฝ่ายว่าจะเป็นอะไรเช่นเดียวกันกับแพนเซ็กชวล โดยที่แพนโรแมนติกจะไม่มีแรงดึงดูดทางเพศเข้ามาเกี่ยวข้อง
ถึงแม้ว่า แพนเซ็กชวล และ แพนโรแมนติก จะมีความเกี่ยวข้องกันในเชิงความรู้สึกดึงดูดต่อบุคคลหนึ่งโดยไม่คำนึงถึงเพศสภาพอีกฝ่าย แต่บุคคลหนึ่งสามารถนิยามตัวเองว่าเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งได้ เนื่องจาก แพนเซ็กชวล นั้นเป็นแรงดึงดูดทางเพศ (sexual attraction) ในขณะที่ แพนโรแมนติก เป็นแรงดึงดูดทางจิตใจ (romantic attraction) ซึ่งแรงดึงดูดทางเพศ และแรงดึงดูดทางจิตใจ เป็นสิ่งที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ตัวอย่างเช่น เราอาจนิยามตนเองว่ามีแรงดึงดูดทางเพศกับเพศตรงข้าม (heterosexual) แต่ก็มีความรู้สึกเชิงโรแมนติกกับคนอื่นได้แบบไม่ได้คำนึงถึงเพศสภาพของอีกฝ่าย (panromantic) ได้เช่นกัน
Pan Visibility Day: เรื่องเข้าใจผิดเกี่ยวกับ Pan
Pansexual กับ Bisexual คืออัตลักษณ์เดียวกัน สามารถใช้แทนกันได้
ความเข้าใจนี้ เป็นเรื่องที่แม้คนในกลุ่ม LGBTQIAN+ เองก็ยังเข้าใจผิด และสับสน ไบเซ็กชวล (bisexual) คือ คำอธิบายเพศวิถีของกลุ่มคนที่มีแรงดึงดูดทางเพศกับบุคคลอื่นตั้งแต่สองเพศขึ้นไป โดยอาจดึงดูดเพศเดียวกันกับของตนเอง และเพศอื่นๆ
ความแตกต่างของไบเซ็กชวลกับแพนเซ็กชวลนั้น จะต่างกันตรงที่ แพนเซ็กชวลมีแรงดึงดูดทางเพศโดยที่ไม่ได้คำนึงถึงเพศสภาพของอีกฝ่าย ในขณะที่ไบเซ็กชวลนั้นยังคงมีแรงดึงดูดทางเพศที่ยึดโยงและเฉพาะเจาะจงกับเพศของบุคคลหนึ่งอยู่ เช่น คนที่เป็นไบเซ็กชวลจะมีความชื่นชอบในความเป็นชาย หรือความเป็นหญิงของบุคคลนั้นๆ อยู่
แพนเซ็กชวลเกลียดกลัวทรานส์ (transphobia)
เนื่องจากคนที่เป็นแพนเซ็กชวล นิยามตนเองว่า มีแรงดึงดูดทางเพศกับบุคลโดยไม่คำนึงถึงถึงเพศของอีกฝ่าย ทำให้ถูกเข้าใจผิดว่าไม่ได้มองคนข้ามเพศตามเพศสภาพที่นิยามไว้ เช่น ไม่ได้มองชายข้ามเพศ (trans man) เป็นผู้ชาย หรือหญิงข้ามเพศ (trans woman) เป็นผู้หญิง ซึ่งชุดความคิดนี้เป็นความเข้าใจผิด เนื่องจากการนิยามตนเองว่ามีแรงดึงดูดต่อใครสักคน ไม่ว่าคนคนนั้นจะเป็นคนที่เป็นเพศหลากหลาย (LGBTQIAN+) หรือเป็นคนที่เป็นรักตรงเพศ (straight people) ไม่ได้หมายความว่าเป็นการลบเลือนอัตลักษณ์ หรือกระทบต่อการมีอยู่ของเพศสภาพของใคร เพียงแต่ “เพศ” ไม่ได้เป็นตัวแปรสำหรับคนที่เป็นแพนเซ็กชวลในการที่จะตกหลุ่มรักใครสักคน
คนที่เป็นแพนจะรักคนไปทั่ว และมีโอกาสนอกใจมากกว่ากลุ่มคนรักเพศตรงข้าม
เพียงเพราะใครคนหนึ่งนิยามตนเองว่าเป็นแพน ไม่ได้หมายความว่าจะต้องตกหลุมรักทุกคนที่เจอ หรือมีโอกาสนอกใจมากกว่าคนอื่น ชุดความคิดนี้มีพื้นฐานมาจากการเกลียดกลัวคนรักเพศเดียวกัน (homophobia) ที่ว่าผู้ชายที่ชอบผู้ชายมักจะชอบผู้ชายทุกคนที่ได้พบปะ หรือผู้หญิงที่ชอบผู้หญิงจะต้องรู้สึกดึงดูดกับผู้หญิงทุกคนที่พบเจอ คนที่เป็นแพนก็มีวิถีเช่นเดียวกันกับกลุ่มคนรักต่างเพศ (heterosexual) ที่ไม่ได้ตกหลุมรักเพศตรงข้ามทุกคนที่เจอ
คนที่เป็นแพนชอบมีความสัมพันธ์แบบสองสามคน
ความเชื่อชุดนี้เป็นสิ่งที่ผิดมาก การมีความสัมพันธ์แบบคนรักหลายคน (polyamory) หรือความสัมพันธ์แบบคู่รักเดียว (monogamy) ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าบุคคลนั้นมีแรงดึงดูดกับใครได้บ้าง แต่ขึ้นอยู่กับการตกลงยินยอมในความสัมพันธ์จากคนที่เกี่ยวข้องในความสัมพันธ์นั้นๆ
เป็นแพนก็แค่สับสนเองไม่ใช่เหรอ?
ผู้ชายที่นิยามตนเองว่าเป็นแพน จะถูกมองว่าเป็นคนที่ไม่สามารถยอมรับได้เต็มปากว่าชอบผู้ชาย (homosexual) หรือกลัวการเปิดเผยตัวตนของตนเอง (coming out) ในขณะที่ผู้หญิงที่นิยามตนเองว่าเป็นแพน จะถูกมองว่าเป็นผู้หญิงที่ชอบผู้ชาย (heterosexual) แต่แค่อยากรู้อยากลองมีความสัมพันธ์กับเพศเดียวกัน ชุดความเชื่อนี้เป็นการลบเลือนตัวตัวของคนที่เป็นแพน และพวกเขานี้ไม่จำเป็นต้องนิยามว่าตนเองชอบกี่เพศ มีเพศอะไรบ้างเพื่อพิสูจน์ตัวตน คนที่เป็นแพนนั้น พวกเขาที่มีอยู่จริง และไม่ใช่ภาวะของการสับสนในอัตลักษณ์ทางเพศของตนเอง
การมีความตระหนักรู้เรื่อง pansexuality และ panromanticism จึงเป็นเรื่องสำคัญที่เราควรทำความเข้าใจ เพื่อที่จะได้ไม่มองข้ามอัตลักษณ์ หรือลบตัวตนของคนที่เป็น pansexual และ panromantic หวังว่าบทความนี้จะช่วยทำให้ทุกคนเข้าใจคนรอบข้างที่เป็น pansexual และช่วยให้ทุกคนที่กำลังค้นหาตัวตน ได้สำรวจ และเข้าใจตนเองด้วย
สุขสันต์วันตระหนักรู้แห่งการมีตัวตนของคนมีรสนิยมไม่จำกัดเพศ (Pan Visibility Day)
Sources:
- https://www.papyrus-uk.org/pan-visibility-day/
- https://www.stonewall.org.uk/about-us/news/5-common-misconceptions-about-pansexuality
- https://www.therainbowstores.com/blogs/blogs-guides/pansexual-and-panromantic-visibility-day
- https://www.verywellmind.com/what-is-panromantic-7098113